Kolekcje Instytutu Botaniki im. W. Szafera PAN mają charakter kolekcji narodowej. Instytut jest jednym z najważniejszych ośrodków, dysponentów zbiorów naukowych i baz różnorodności biologicznej roślin naczyniowych i kryptogamów (mszaków, glonów i grzybów) Europy i świata. O dostępności i znaczeniu międzynarodowym zbiorów świadczy uwzględnienie ich w funkcjonujących od wielu lat międzynarodowych bazach danych, np.: Index Herbariorum; Index Fungorum; Algae Base. Początki tworzenia regularnej kolekcji botanicznej sięgają roku 1867 i związane są z dawnym Muzeum Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności. Najstarsze, historyczne zbiory zabezpieczone w Instytucie pochodzą z końca XVII, XVIII i przełomu XIX i XX wieku. Kolekcje Instytutu, których łączna liczba numerów inwentarzowych wynosi blisko 1.4 mln (około 230 tys. pozostaje do inwentaryzowania) są także jedynymi w Polsce tak zróżnicowanymi pod względem reprezentacji grup systematycznych roślin i grzybów, posiadającymi znaczące kolekcje ze wszystkich kontynentów.

Osoba do kontaktu – Dyrektor: prof. dr hab. LUCYNA ŚLIWA

e-mail:Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. ; Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 

 


Zielnik roślin naczyniowych KRAM V obecnie liczy ponad 641 tys. arkuszy numerowanych. W zielniku tym znajduje się również około 1.300 typów nomenklatorycznych taksonów różnej rangi. W jego skład wchodzi kilka starych zielników z XVIII i XIX w. podkreślających dobitnie wyjątkowość tej kolekcji. Jednym z najstarszych (XVII i XVIII w.) jest zielnik J. Jundziłła z Litwy (z okolic Kowna). Z przełomu XVIII i XIX w. pochodzi też zielnik J. Gilberta. Zielnik roślin naczyniowych obejmuje zbiory z całego świata. Niezwykle cenne są kolekcje wybitnych botaników: B. Pawłowskiego kolekcja roślin górskich – zwłaszcza z Karpat i półwyspu Bałkańskiego (ponad 40 tys. okazów), zbiory B. Kotuli (ponad 25 tys. okazów) z Alp Tyrolskich, A. Andrzejowskiego z Ukrainy T. Wilczyńskiego (10 tys.) z Podola i Wołynia, A. Ślendzińskiego z Pokucia, E. Janczewskiego z Wołynia, A. Jasiewicza (50 tys.) – z Karpat, płw. Bałkańskiego, obszaru śródziemnomorskiego, Meksyku i Chin, a także J. Mądalskiego, A. Rehmana, W. Szafera, F. Karo, E. Wołoszczaka, H. Zapałowicza i A. Żmudy.

Kustosz: dr hab. BEATA PASZKO

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 


Zielnik mszaków KRAM B jest największą w Polsce oraz jedną z 20 największych na świecie kolekcją, której liczebność przekroczyła w roku 2018 liczbę 243 tys. ponumerowanych okazów. Zielnik posiada także ponad 2000 typów nomenklatorycznych, tj. okazów, które posłużyły do opisania nowych gatunków, odmian i form mszaków. Są to najbardziej wartościowe zbiory, decydujące o wyjątkowym statusie tego zielnika na tle innych podobnych kolekcji. Ogółem zgromadzonych jest tu ok. 80% wszystkich znanych gatunków mchów i wątrobowców reprezentujących ok. 95% wszystkich znanych rodzajów tych roślin w świecie. Na szczególne wyróżnienie zasługuje największa na świecie kolekcja mchów i wątrobowców z obszarów polarnych Półkuli Południowej, w tym unikatowe kolekcje z Wysp Crozeta, Kerguelenów, Księcia Edwarda, Południowej Georgii, Macquarie; Amsterdam, Tristan da Cunha, a także znaczące zbiory mchów z tropikalnej Afryki i południowej części Ameryki Południowej i Australii. Do zielnika zostały włączone prawie wszystkie historyczne zbiory mszaków z obszaru Polski od początku XIX wieku (w tym najstarsze polskie zbiory mszaków od Łobarzewskiego i Rehmanna) poczynając z lat 1840–1860 oraz wszystkie najważniejsze późniejsze polskie zbiory z XIX i XX wieku.

Kustosz: prof. dr hab. HALINA BEDNAREK-OCHYRA

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 


Zbiory glonów KRAM A obejmują okazy zielnikowe, kolekcję eksykatową Phycotheca Polonica autorstwa Raciborskiego, Wołoszyńskiej, Starmacha i in. oraz ikonotekę glonów. Ikonoteka powstała w latach 60 ubiegłego stulecia na wzór „Fritsch Collection of Freshwater Algal Illustrations", kompletowanej w Institute of Freshwater Ecology w Windermere w Wielkiej Brytanii i jest obecnie jedyną w Polsce i jedną z trzech największych na świecie. Jest ona cenną formą dokumentacji danych fykologicznych i zawiera ponad 414 tys. rycin aż 11 tys. taksonów, indeks alfabetyczny nazw taksonów i bibliografię liczącą 7296 pozycji. Ikonografia stanowi jedyne łatwo dostępne źródło informacji szczególnie ważne w przypadku nowo opisywanych, mikroskopijnej wielkości gatunków, których utrwalanie oraz przechowywanie w formie kultur żywych nie jest możliwe.

Kustosz: dr hab. JOLANTA PIĄTEK

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 



Zbiory porostów KRAM L to największy, bardzo aktywny i najbardziej znaczący zielnik lichenologiczny w Polsce, posiadający zbiory o uznanej międzynarodowej randze. Liczy obecnie blisko 70 tys. okazów zinwentaryzowanych, w tym ok. 250 typów nomenklatorycznych oraz ponad 6.5 tys. okazów z 35 serii eksykatowych. Skupia kilka cennych kolekcji w skali kraju i świata m. in. historyczne wydawnictwa eksykatowe, np. Arnolda i Rabenhorsta. Główną cześć zbiorów stanowią porosty z Polski, a zwłaszcza z obszaru Karpat (w tym ogromna i niezmiernie cenna kolekcja J. Nowaka). Znaczące są też kolekcje porostów z obszarów tropikalnych Ameryki Południowej, z ukraińskich Karpat Wschodnich i Podola, Azji i Ameryki Północnej oraz z rejonów polarnych. Z grup systematycznych najważniejsze kolekcje to gatunki z rodzin Buelliaceae, Lecanoraceae, Physciaceae, Teloschistacea,  Umbilicaraiaceae i Verrucariaceae oraz kolekcja grzybów naporostowych. Zielnik porostów posiada przekazane tu kolekcje uczonych polskich, Boberskiego, Mądalskiego, Rehmana, Glanca oraz Kiszki i Pióreckiego, jak również duplikaty z kolekcji większości aktywnych lichenologów polskich oraz niektórych zagranicznych.

Kustosz: dr hab. ADAM FLAKUS

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 



Zbiory grzybów KRAM F liczą ponad 59.6 tys. jednostek numerowanych (kolejne 50 tys. czeka na wcielenie do kolekcji). Zbiory obejmują głównie podstawczaki, w mniejszym stopniu workowce i grzyby mitosporowe z obszaru Polski, Europy, Azji, Afryki i Ameryki Południowej. Do głównej kolekcji został włączony zielnik S. Domańskiego, największy zbiór grzybów korticioidalnych w Polsce zawierający ok. 100 typów oraz drugi bezcenny zbiór - kolekcja Laboulbeniales T. Majewskiego zawierająca grzyby pasożytnicze oraz dołączony zbiór chrząszczy, muchówek i innych owadów przez nie kolonizowanych. O wysokiej randze zbioru świadczy występowanie w sumie kilkadziesiąt typów nomenklatorycznych.

Kustosz: dr hab. MARCIN PIĄTEK

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 



Zbiory śluzowców KRAM M składa się z 899 jednostek numerowanych, około 3 tys. jednostek nienumerowanych (okazy oznaczone, w tym kilkanaście typów) i około 1500 trwałych preparatów mikroskopowych okazów z różnych części świata. Znaczną ich część stanowią zbiory historyczne m.in. Raciborskiego, Krupy i Krzemieniewskiej.

Kustosz: dr hab. ANNA RONIKIER

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 



Zbiory paleobotaniczne KRAM P są najcenniejszymi i równocześnie najliczniejszymi (około 100 tys. pozycji) zbiorami tego typu w Polsce oraz jednymi z kilku największych w Europie Środkowej. Materiały kopalne reprezentują: flory starsze od paleogenu (starsze od 65 mln lat), flory paleogenu i neogenu (65 mln lat - 2.6 mln lat) oraz flory czwartorzędowe (2.6 mln lat aż po okres nowożytny). Flory starsze od paleogenu liczą 101 kolekcji oraz pojedyncze okazy z 22. innych stanowisk w Polsce i na świecie. Okazy w postaci fragmentów skał, w których zachowane są części roślin; szlifów zmineralizowanych pni lub gałęzi; preparatów kutykularnych głównie liści oraz palinologicznych liczą ponad 6 tysięcy sztuk. Niektóre kolekcje są pozyskane z miejsc, które stały się z różnych powodów niedostępne lub trudno dostępne m. in. Hope Bay na Półwyspie Antarktycznym, Mongolia, Rhynie w Wielkiej Brytanii, Grojec koło Krakowa czy Odrowąż w Górach Świętokrzyskich. Wśród zgromadzonych okazów na szczególną uwagę zasługują holotypy opisanych jako nowe dla nauki taksonów mezozoicznych w tym nie tylko gatunków, ale też rodzajów. Obecność tych unikatowych okazów podnosi rangę zgromadzonego zbioru i powoduje, że jest on bardziej atrakcyjny dla naukowców z ośrodków badawczych całego świata. Zbiór flor paleogenu i neogenu jest bogaty w owoce i nasiona oraz okazy w postaci skał z odciskami lub uwęglonymi częściami roślin, preparaty całych liści i innych fragmentów roślin oraz preparaty kutykul. Flory czwartorzędowe to głównie owoce i nasiona, ale również liście, łuski nasienne i szyszki oraz drewna. Na uwagę zasługuje też unikatowy, zbiór porównawczy roślin współczesnych, w którego skład wchodzą: zbiór owoców i nasion (ok. 27 tys. pozycji), zbiór preparatów palinologicznych (ok. 20 tys. preparatów tworzących swoisty zielnik pyłkowy), zielnik liści (ok. 5 tys. arkuszy), zbiór preparatów kutykularnych (ok. 600 preparatów), zbiór porównawczy drewien (251 próbek współczesnych drzew i krzewów i 311 preparatów anatomicznych), zbiór porównawczy torfów (283 preparatów tkanek i 307 preparatów jednostek torfowych). Zbiory preparatów kutykul liści są w posiadaniu tylko nielicznych placówek naukowych w Polsce jak i na świecie, co tym bardziej podkreśla jego unikatowy charakter i duże znaczenia praktyczne dla prowadzonych badań paleobotanicznych, a tym samym dla polskiej nauki.

Kustosz: dr hab. AGNIESZKA WACNIK

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. 


Kolekcja izolatów DNA jest najnowszym, utworzonym w 2015 r. zbiorem, w którym gromadzone są izolaty całkowitego DNA genomowego bardzo wielu taksonów, a także amplikony wybranych regionów DNA. Oprócz prób DNA przechowywane są również tkanki będące materiałem wyjściowym dla potrzeb izolacji DNA. Kolekcja stanowi unikatowy zasób materiałów do badań DNA na poziomie gatunkowym czy populacyjnym. Aktualnie, liczy ona ponad 20 tys. prób DNA pochodzących między innymi z trudno dostępnych obszarów świata (w tym z wysokich gór, obszarów polarnych i tropikalnych). Dla wielu gatunków dostępne są próby pochodzące z całego ich zasięgu geograficznego (np. próbkowanie populacyjne ok. 2 tys. osobników z cyrkumpolarnego zasięgu arktyczno-alpejskiego gatunku Dryas octopetala). W przypadku badanych w Instytucie gatunków rzadkich, chronionych i zagrożonych, kolekcje izolatów DNA stanowią niezwykle ważną dokumentację bioróżnorodności i zróżnicowania populacji. Kolekcja ma zatem istotne znaczenie zarówno z badawczego, jak i dokumentacyjnego punktu widzenia, w skali krajowej i międzynarodowej.

Kustosz: mgr JUSTYNA NOWAK

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.