RYS HISTORYCZNY (patrz też: KALENDARIUM)

Pracownia Briologii istnieje od chwili powstania Zakładu Botaniki PAN w 1953 roku. W 1956 roku uzyskała rangę Zakładu. Twórcą i jej pierwszym kierownikiem był prof. Bronisław Szafran, pełniący tę funkcję do swojej śmierci w 1968 roku. W 1969 roku Zakład Briologii połączony został z Pracownią Lichenologii w jeden Zakład Briologii i Lichenologii, którego kierownikiem został doc. dr hab. Janusz Nowak. W 1988 roku Zakład został rozdzielony na dwie samodzielne pracownie, Pracownię Briologii i Pracownię Lichenologii. Od tego czasu kierownikiem Pracowni Briologii jest prof. dr hab. Ryszard Ochyra.

W działalności Pracowni można wyróżnić dwa wyraźne okresy: pierwszy – w latach 1953–1970 oraz drugi rozpoczęty w 1976 roku, z chwilą zatrudnienia w IB PAN obecnego kierownika Pracowni. W pierwszym okresie obok prof. B. Szafrana zatrudnieni byli w Pracowni jego uczniowie, dr Marian Kuc, dr Zofia Wacławska i mgr Alicja Pałkowa. Problematyka badawcza w tym czasie koncentrowała się głównie na badaniach taksonomicznych i geograficznych flory mszaków Polski. Wówczas to powstała tu pierwsza i jedyna jak dotąd dwutomowa Flora mchów Polski B. Szafrana (1957, 1961), największe osiągnięcie Pracowni w tym okresie, oraz opracowanie mchów do Flory słodkowodnej Polski B. Szafrana (1963). Większość badań w tym okresie poświęcona była brioflorystyce południowej Polski, a najwybitniejszym osiągnięciem w tym zakresie było opracowanie Brioflora Wyżyn Południowych Polski (M. Kuc), będące podsumowaniem szeregu opracowań cząstkowych, dotyczących poszczególnych regionów geobotanicznych tego obszaru. Poza tym opracowane zostały flory mchów Beskidu Śląskiego i Małego, Pienin, południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i rezerwatów nad dolną Nidą (B. Szafran), Beskidu Niskiego, Wyżyny Miechowskiej i Niecki Nidziańskiej (Z. Wacławska) oraz wątrobowce Ojcowskiego Parku Narodowego (A. Pałkowa). Ponadto prof. B. Szafran współpracował często z Zakładem Paleobotaniki, oznaczając kopalne mszaki do rozmaitych opracowań, np. flor z Krościenka, Starych Gliwic i Zatoki Gdowskiej.

W końcu lat 50-tych podjęte zostały w Pracowni szeroko zakrojone badania flory i szaty roślinnej Spitsbergenu (M. Kuc). Ich ukoronowaniem była flora mchów Hornsundu (M. Kuc 1964), która po dzień dzisiejszy jest jednym z najważniejszych opracowań mchów arktycznych w Europie.

Od 1970 do końca 1976 roku następuje przerwa w działalności Pracowni Briologii spowodowana śmiercią lub odejściem wszystkich badaczy zajmujących się dotychczas mszakami.

Nowy okres w działalności Pracowni Briologii rozpoczął się w 1976 r. Początkowo R. Ochyra był jedynym zatrudnionym tu briologiem, a póżniej dołączyli także dr H. Bednarek-Ochyra (1986) oraz pracownik techniczny K. Noga-Biłyk (1988). Obecnie (2012 r.) Pracownia kierowana przez Prof. Ryszarda Ochyrę to zespół trzech pracowników naukowych i dwoje pracowników technicznych, których publikację stawiają cały zespół w czołówce nauki w Polsce, ale także w Świecie.

KALENDARIUM

1953 – Utworzenie Działu Bryologicznego  w Pracowni Flory Polskiej. Oprócz jego organizatora i kierownika w osobie profesora dr Bronisława Szafrana, zatrudniony był w nim jeden pracownik naukowy: mgr Zofia Wacławska na stanowisku młodszego asystenta oraz dwie osoby na pracach zleconych: Marian Kuc i Alicja Pałkowa, wówczas jeszcze studenci biologii w Uniwersytecie Jagiellońskim. 

1956 – Zmiana nazwy Działu Bryologicznego na Pracownię Bryologiczno-Lichenologiczną (po zatrudnieniu na pracach zleconych Janusza Nowaka), która w strukturze organizacyjnej Instytutu mieściła się w Dziale Niższych Roślin Zarodnikowych. Mgr M. Kuc został na krótko zatrudniony na stanowisku asystenta naukowo-technicznego, a z dniem 1 listopada tegoż roku rozpoczął studia aspiranckie w Instytucie Botaniki.

1957 – Utworzenie osobnej Pracowni Bryologicznej kierowanej przez profesora B. Szafrana, w której zatrudnione były wszystkie wymienione wcześniej osoby, tzn. mgr M. Kuc i mgr Z. Wacławska na stanowiskach asystentów naukowych i mgr A. Pałkowa  jako asystent techniczny.

1960 – W wyniku kolejnej zmiany struktury organizacyjnej Instytutu dotychczasowa Pracownia Bryologiczna zostaje przekształcona w Zakład Bryologii; skład personalny jednostki pozostaje bez zmian.

1961 – Po obronie doktoratu w 1960 roku dr Marian Kuc zostaje zatrudniony na stanowisku adiunkta w Zakładzie Bryologii.

1962 – W dniu 1 marca kończy się formalne zatrudnienie profesora B. Szafrana w Instytucie Botaniki PAN, który jednak w dalszym ciągu sprawuje bezinteresownie funkcję p.o. kierownika Zakładu Bryologii.

1966 – Wygasa umowa o zatrudnieniu dr M. Kuca i ówczesny dyrektor Instytutu Botaniki PAN, prof. dr Bogumił Pawłowski, rozwiązuje z nim umowę o pracę. Dr M. Kuc wyjeżdża na stypendium naukowe do Kanady, gdzie z powodzeniem kontynuuje badania briologiczne i paleobotaniczne w Narodowym Muzeum Historii Naturalnej w Ottawie i w Kanadyjskiej Służbie Geologicznej.

1968 – Zakład traci p.o. kierownika po nagłej śmierci profesora B. Szafrana w dniu 4 lipca.

1969 – Połączenie Pracowni Briologii z Pracownią Lichenologii w Pracownię Briologii iLichenologii, której p.o. kierownika zostaje dr J. Nowak. Pracownia mieści się wstrukturze nowo utworzonego Zakładu Roślin Zarodnikowych, który przez cały czaspozostawał jednak bez formalnego kierownictwa.

1971 – W dniu 3 stycznia po dlugiej chorobie umiera mgr Z. Wacławska i wraz z jej śmiercią wygasa stacjonarna działalność briologiczna w Instytucie Botaniki PAN. W Pracowni Briologii i Lichenologii formalnie zostaje zatrudniona mgr Maria Koźlicka, która do 1985 roku pracuje w Zakładzie Genetyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod kierunkiem profesora dr Jerzego Szweykowskiego.

1976 – Reaktywacja badań briologicznych w Instytucie Botaniki PAN z chwilą zatrudnienia w dniu 20 października w Pracowni Briologii i Lichenologii na stanowisku adiunkta dr Ryszarda Ochyry, który zostaje jednocześnie kustoszem zielnika mszaków, liczącego wówczas około 33 tys. okazów.

1984 – Do Pracowni Briologii i Lichenologii trafia mgr Halina Bednarek jako słuchaczka studium doktoranckiego w Instytucie Botaniki PAN.

1986 – Dotychczasowa Pracownia Briologii i Lichenologii podniesiona zostaje do rangi Zakładu kierowanego przez doc. dr hab. J. Nowaka.

1987 – W dniu 1 paździenika mgr Halina Bednarek-Ochyra zostaje zatrudniona na etacie w Instytucie Botaniki PAN na stanowisku starszego asystenta. Zajmująca dotychczas jedno pomieszczenie na parterze „nowego” budynku Pracownia Briologii otrzymuje drugie pomieszczenie na I piętrze w tymże budynku.

1988 – W obrębie Zakładu Briologii i Lichenologii zostają wydzielone dwie pracownie: Pracownia Briologii i Pracownia Lichenologii. W Pracowni Briologii zostaje zatrudniona Katarzyna Noga na stanowisku asystenta inżynieryjno-technicznego. 

1989 – W zielniku mszaków zostaje wcielony stutysięczny okaz.

1991 – Likwidacja Zakładu Briologii i Lichenologii. Pracownia Briologii uzyskuje statussamodzielnej jednostki, kierowanej przez doc. dr hab. R. Ochyrę. 

1993 – Cała Pracownia Briologii zostaje przeniesiona na na II piętro „nowego” budynku, gdzie zajmuje część pomieszczeń znajdującego się w zaniku Zakładu Systematyki. Kustoszem zielnika mszaków zostaje mgr Halina Bednarek-Ochyra.

2000 – Zielnik mszaków uzyskuje odrębne pomieszczenie na II piętrze „nowego” budynku, obok pomieszczeń samej Pracowni Briologii, która tym samym tworzy jednolity kompleks. Niestety, pomieszczenie zielnikowe jest zbyt małe i nie zapewnia należytego rozwoju tej najbardziej dynamicznie rozwijającej się w Instytucie Botaniki kolekcji.

2002 – Zatrudnienie w zielniku mszaków Moniki Gwizdały na stanowisku asystenta inżynieryjno-technicznego.

2009 – Zatrudnienie w Pracowni Briologii dr Beaty Cykowskiej na etacie adiunkta.

2011 – W zielniku mszaków zostaje wcielony dwustutysięczny okaz.

2012 – Zakończenie wieloletnich prac związanych z reorganizacją zbiorów briologicznych przy jednoczesnym wydatnym powiększeniu samego pomieszczenia zajmowanego przez zielnik mszaków.